Sayfayı Yazdır
Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi
18.09
2015

Cemal GÜNDOĞDU* Evrim ÇELEBİ** Şakir TÜFEKÇİ***
*İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu
**Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi
*** Malatya Gençlik Hizmetleri ve Spor il Müdürlüğü

 

GİRİŞ VE AMAÇ

Çağlar boyu sporun amacının, daha hızlıyı, daha yükseği, daha güçlüyü elde etmek olduğu düşünülmektedir. Tarihin her döneminde de insanlar güç verimini yapay olarak arttırmak için değişik yöntem ve maddeleri aramışlar, ortaya çıkan zararlarını da düşünmeden doping maddelerini kullanmışlardır (1). Doping; sporcu ya da oyuncuların yarışma sırasında veya oyuna hazırlanırken spor ahlâkına yakışmayacak şekilde performanslarını yapay olarak artıracak ve sporcunun fiziksel ve psikolojik sağlığına zarar verecek madde veya başka olası yöntemleri kullanmasıdır (2,3). Dünya Anti-Doping Ajansı’nın (WADA) tanımına göre ise doping, bir sporcunun vücuduna ait örnekte; sportif performansı arttırma potansiyeli bulunan veya sağlığı gereksiz yere tehdit eden yada spor ruhuna aykırı olan bir madde veya yöntemin bulunması veya kullanılması veya kullanıldığına dair bir kanıtın bulunmasıdır (4). Bu araştırma Triatlon sporcularının, sporda dopingin kullanım nedenleriyle ilgili görüşlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.


YÖNTEM

Tanımlayıcı türdeki araştırma, Türkiye Tiratlon Federasyonu’nun 2015 faaliyet programında yer alan Taşucu Triatlonu ve İstanbul Salcano Triatlon Serisine katılan 189 sporcudan anket uygulamayı kabul eden 92 kişi ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu ile, literatür (Demir 2012, Dinçer 2010) taranarak oluşturulan ve sporda doping kullanımının tercih edilme nedenleriyle ilgili 8 ifadenin yer aldığı anket formu kullanılmıştır (1,5). Anket formumuzdaki soruların Cronbach alfa değeri 0,81 olarak belirlenmiştir.
Veriler sayı, yüzde ve ortalama olarak verilmiş, analizde ki kare testi kullanılmıştır.


BULGULAR

Bu bölümde araştırma verilerinden elde edilen bulgular sayı ve yüzde tablosu, istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösteren bulgular ise ki kare tablosu şeklinde ifade edilmiştir.

 

 

Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi

Sporcuların dopingin tercih edilme nedenleriyle ilgili görüşlerinin dağılımına bakıldığında; “sporcu daha yüksek performans elde etmek için doping kullanır” ifadesine sporcuların %57.6’sı, “sporcu kaybetme korkusunu yenmek için doping kullanır” ifadesine sporcuların %56.5’i, sporcu aşırı kazanma isteği nedeniyle doping kullanır” ifadesine %70.7’si, sporcu sosyal statü sağlamak ve bu statüyü korumak için doping kullanır” ifadesine %52.2’si katılıyorum cevabını vermiştir (Tablo 1).
Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi

 

“Sporcu heyecanını yatıştırmak için doping kullanır” ifadesine %84.8’i, “Sporcu cazip olan maddi teşvikler nedeniyle doping kullanır” ifadesine %51.1’i, “sporcu iyi bir yaşam standardına sahip olmak için doping kullanır” ifadesine %69.6’sı,“sporcu kulüp desteğini alabilmek için doping kullanır ” ifadesine %59.8’i katılmıyorum cevabını vermiştir (Tablo 2).

Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi

 

Sporcuların verdikleri cevaplar cinsiyete göre incelendiğinde “sporcu cazip olan maddi teşvikler nedeniyle doping kullanır” ifadesine “katılmıyorum” cevabını verenlerin çoğunluğu ( %80.0) bayan sporcudur ve fark anlamlıdır (p<0.05, Tablo 3). Dopingin kullanım nedenleriyle ilgili diğer ifadelere verilen cevaplar cinsiyete göre benzer dağılım göstermiştir (p>0.05).

Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi

 

Tablo 4 incelendiğinde; ‘Sporcu daha yüksek performans elde etmek için doping kullanır’’, ‘Sporcu kaybetme korkusunu yenmek için doping kullanır’’ ve ‘Sporcu aşırı kazanma isteği nedeniyle doping kullanır’’ ifadelerine ‘katılmıyorum’ cevabını veren sporcuların çoğunluğunu ortaokul-lise öğrencisidir (p<0.05).

Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi

 

Tablo 5 incelendiğinde ‘Sporcu cazip olan maddi teşvikler nedeniyle doping kullanır’ ve ‘Sporcu sosyal statü sağlamak ve bu statüyü korumak için doping kullanır’ ifadelerine ‘katılmıyorum’ cevabını veren sporcuların çoğunluğu ortaokul-lise öğrencisidir (p<0.05).

Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi

 

Tablo 6’ya bakıldığında ‘Sporcu iyi bir yaşam standardına sahip olmak için doping kullanır’ ve ‘Sporcu kulüp desteğini alabilmek için doping kullanır ifadelerine ‘katılmıyorum’ cevabını veren sporcuların büyük çoğunluğu ortaokul-lise öğrencilerinden oluşmaktadır (p<0.05).

Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi

 

Tablo 7 incelendiğinde ‘Sporcu daha yüksek performans elde etmek için doping kullanır’, ‘Sporcu kaybetme korkusunu yenmek için doping kullanır’ ve ‘Sporcu aşırı kazanma isteği nedeniyle doping kullanır’ ifadelerine ‘ katılıyorum’ cevabını veren sporcuların çoğunluğunun spor yaşı 6 yıl ve üzerindedir (p<0.05).

Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi

 

Tablo 8 incelendiğinde ‘Sporcu cazip olan maddi teşvikler nedeniyle doping kullanır’ ve ‘Sporcu sosyal statü sağlamak ve bu statüyü korumak için doping kullanır’ ifadelerine ‘katılıyorum’ cevabını veren sporcuların çoğunluğunun spor yaşı 6 yıl üzerindedir (p<0.05).

Triatlon Sporcularının Dopingin Kullanım Nedenleri İle İlgili Görüşlerinin Belirlenmesi

 

Tablo 9 incelendiğinde ‘Sporcu iyi bir yaşam standardına sahip olmak için doping kullanır’ ve ‘Sporcu kulüp desteğini alabilmek için doping kullanır’ ifadelerine ‘katılmıyorum’ cevabını veren sporcuların çoğunluğunun spor yaşı 5 ve daha azdır (p<0.05).
SONUÇ
Sporcuların dopingin tercih edilme nedenleriyle ilgili görüşlerinin dağılımına bakıldığında;

  • “sporcu daha yüksek performans elde etmek için doping kullanır”
  • “sporcu kaybetme korkusunu yenmek için doping kullanır”
  • ‘sporcu aşırı kazanma isteği nedeniyle doping kullanır”
  • ‘ sporcu sosyal statü sağlamak ve bu statüyü korumak için doping kullanır” ifadesine sporcuların yarıdan fazlası ‘katılıyorum’ cevabını vermiştir (Tablo 1).
  • “Sporcu heyecanını yatıştırmak için doping kullanır”
  • “Sporcu cazip olan maddi teşvikler nedeniyle doping kullanır”
  • “sporcu iyi bir yaşam standardına sahip olmak için doping kullanır”
  • “sporcu kulüp desteğini alabilmek için doping kullanır ifadelerine sporcuların çoğunluğu ‘katılmıyorum’ cevabını vermiştir (Tablo 2).

Sporcuların dopingin tercih edilme nedenleriyle ilgili görüşleri demografik değişkenlere göre incelendiğinde cinsiyet, eğitim düzeyi ve spor yaşına göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir.

 

 

KAYNAKLAR

  • Demir A. Türkiye’de durgun su kano ve akarsu kano antrenörlerinin sporda dopingle ilgili düşünce ve bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Harran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.2012.
  • https://tr.wikipedia.org/wiki/Doping
  • http://www.biltek.tubitak.gov.tr/bdergi/yildiztakimi/pdf/eylul08/YTEylul08.pdf
  • Işık S. Gelişim Çağındaki Basketbolcularda Doping Kullanımı Eğilimi ve Bilgi Düzeyinin İncelenmesi. Yüksek Lisans tezi. Çanakkele Onsekiz Mart Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.2015.
  • Dinçer N. Elit Sporcuların Doping Hakkındaki Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. 2010.

 

NOT : Makalenin sunum dosyasına buradan ulaşabilirsiniz.

3963
Kez Okundu
Yazarın Diğer Makaleleri
İsa Tamer ÇELİK
KIVANÇ GALİP ÖVER
TUNÇ MÜSTECAPLIOĞLU
İbrahim OKUMAMIŞ
Giray ERCENK
IŞIK YARGIN
Yrd.Doç.Dr. Nevzat MUTLUTÜRK
Ödeme
  • BAŞKANIMIZIN GENEL KURULDA YAPTIĞI KONUŞMA
  • ITU BASKANI Marisol CASADO'dan MEKTUP
  • ETU BAŞKANI RENATO BERTRANDI’den MEKTUP
YAZARLARIMIZ
BAŞKANDAN
İsa Tamer ÇELİK
KISA LİNKLER
İLETİŞİM
Türkiye Triatlon Federasyon Başkanlığı
Gazi Mustafa Kemal Bulvarı N:31 K:5 D:10
Maltepe/ANKARA
Tel   : + 90 312 309 25 70
Faks : + 90 312 309 25 77